6/10

Cześć! Witamy Cię w bieszczadzkiej grze terenowej! 

Jesteś na punkcie 6 z 10 gry „Tropem regionalnych potraw i produktów ”. 

Ten przystanek opowie Ci o jagodach – królowych bieszczadzkich deserów. 

Poprzedni przystanek – punkt 5 z 10 – opowiadał o pierogach bojkowskich. 

Bieszczadzkie jagodzianki.

Jeśli kiedykolwiek wędrowałeś latem grzbietami Połoniny Wetlińskiej lub Caryńskiej, na pewno zauważyłeś, że zbocza gór pokryte są niskimi, gęstymi krzewinkami. To właśnie bieszczadzkie „plantacje” jagód, które od pokoleń są jednym z najważniejszych darów natury w tym regionie. W Bieszczadach na jagody mówi się po prostu afyny – to słowo zapożyczone z języka rusińskiego, które do dziś króluje w lokalnych domach i na targowiskach.

Afyny – jagody z „wysokiego C”.

Bieszczadzka jagoda to nie jest zwykła jagoda z nizinnego lasu. Dzięki temu, że rośnie na dużych wysokościach, gdzie słońce operuje znacznie silniej, a powietrze jest krystalicznie czyste, owoce te są mniejsze, ale mają nieprawdopodobnie skoncentrowany smak i aromat. Są słodsze, bardziej soczyste i… farbują dłonie oraz języki znacznie trwalej niż ich kuzynki z dolin.

Dawniej zbiór jagód był dla mieszkańców bieszczadzkich wsi najważniejszym źródłem dodatkowego dochodu. Całe rodziny wyruszały o świcie na połoniny, niosąc na plecach specjalne kosze. Zbieranie „piechotą” było ciężką pracą, bo krzaczki są niskie, a bieszczadzkie słońce potrafi mocno przypiec.

Jagodzianka – królowa bieszczadzkich deserów.

Nie ma wizyty w Bieszczadach bez zjedzenia prawdziwej jagodzianki. Afyny królują również w bieszczadzkich kuchniach pod postacią pierogów ze śmietaną, naleśników, a także słynnych bieszczadzkich nalewek, które zimą przypominają o letnim słońcu na szczytach gór.

Bieszczadzki Kodeks Jagodowy: legalnie czy z mandatem?

Większość osób uważa, że las jest wspólny, więc wszystko, co w nim rośnie, można zbierać bez ograniczeń. W Bieszczadach sprawa jest jednak znacznie bardziej skomplikowana. Oto najważniejsze zasady prawne, które musisz znać:

• Na całym terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego (czyli na wszystkich najwyższych partiach gór, połoninach takich jak Caryńska czy Wetlińska oraz na szlakach turystycznych) obowiązuje całkowity zakaz zbioru jagód i jakichkolwiek innych owoców runa leśnego. Za zerwanie choćby jednej jagody na terenie parku grozi mandat od straży parku w wysokości od 50 zł do nawet 500 zł. Dlaczego? Ponieważ te owoce są kluczowym pokarmem dla dzikich mieszkańców gór.
• Gdy zejdziesz niżej, poza granice Parku Narodowego – na tereny zarządzane przez Lasy Państwowe (np. wokół Cisnej, Baligrodu czy Wetliny) – zbieranie jagód na własny użytek jest w pełni legalne i darmowe. Możesz tam rwać owoce prosto do kubka lub słoika bez obaw o konsekwencje prawne.
• Zakaz używania „grzebieni” (maszynek). Nawet na legalnym terenie Lasów Państwowych prawo kategorycznie zabrania używania tzw. zbieraczek, grzebieni czy koszyków do jagód. Są to narzędzia, które niszczą i obrywają krzewinki, przez co roślina choruje lub obumiera. Za używanie takiego sprzętu grozi wysoki mandat.
• Zakaz zbierania jagód na połoninach w Parku Narodowym nie powstał po to, by robić złośliwość turystom. Jagody to najważniejsze „paliwo energetyczne” dla bieszczadzkich niedźwiedzi brunatnych. Przed zapadnięciem w sen zimowy niedźwiedź musi zbudować potężną warstwę tłuszczu. Potrafi wtedy zjeść nawet kilkanaście kilogramów jagód dziennie! 

To już koniec opowieści o jagodach. 

Do zobaczenia na punkcie siódmym, gdzie dowiesz się więcej o syropie z pędów sosny.

Mamy dla Ciebie jeszcze zabawę interaktywną – krzyżówkę JAGODOWY ŚWIAT.

 

Przepis: legendarna bieszczadzka jagodzianka.

To przepis na duże, puszyste buły, które najlepiej smakują po intensywnym, górskim spacerze. 

Składniki na ciasto:

• Mąka: 500g mąki pszennej typ 450
• Drożdże: 40g świeżych drożdży
• Mleko: 250ml ciepłego mleka
• Masło: 100g roztopionego i ostudzonego masła
• Cukier: 4 łyżki
• Jajka: 1 całe jajko + 2 żółtka

Składniki na nadzienie:

• Owoce: 2 szklanki jagód 
• Cukier: 2 łyżki cukru pudru
• Skrobia: 1 łyżeczka mąki ziemniaczanej (zapobiega wyciekaniu soku)

Przygotowanie krok po kroku:

1. Rozczyn. Drożdże rozpuść w ciepłym mleku z łyżką cukru i mąki. Odstaw na 15 minut w ciepłe miejsce.
2. Ciasto. Do miski z mąką dodaj jajka, resztę cukru i wyrośnięty rozczyn. Wyrabiaj ciasto, dolewając pod koniec roztopione masło. Ciasto musi być lśniące i elastyczne. Odstaw do wyrośnięcia na ok. 1,5 godziny.
3. Farsz. Jagody wymieszaj delikatnie z cukrem pudrem i mąką ziemniaczaną tuż przed samym nakładaniem.
4. Formowanie. Z ciasta odrywaj kawałki wielkości małego jabłka. Rozpłaszcz je w dłoni, nałóż na środek kopiatą łyżkę jagód i bardzo starannie zlep, formując owalne bułeczki.
5. Pieczenie. Ułóż na blasze złączeniem do dołu. Odstaw na 15 minut, by jeszcze podrosły. Piecz w 180°C przez około 20 minut, aż będą złociste.
6. Wykończenie. Jeszcze ciepłe jagodzianki możesz polać lukrem lub posypać cukrem pudrem.

A jakbyś chciał zgłębić wiedzę o tradycyjnej kuchni bojkowskiej i łemkowskiej polecamy: 

Polecane książki: 

Książka „Dzikie rośliny jadalne Polski. Przewodnik survivalowy” – Łukasz Łuczaj

Łukasz Łuczaj jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Rzeszowskiego, gdzie prowadzi badania oraz zajęcia dydaktyczne w Instytucie Biologii i Biotechnologii. W ww. książce dzieli się kompleksową wiedzą o jadalnych roślinach występujących w naszym klimacie. Warto zaznaczyć, że nie jest to pozycja skupiona wyłącznie na jagodach, ale szeroki przewodnik survivalowy, który uczy rozpoznawania wielu różnych dzikich gatunków. Autor kładzie ogromny nacisk na bezpieczeństwo i praktyczne umiejętności pozyskiwania pokarmu z natury, co czyni tę pozycję nieocenionym źródłem wiedzy.

Nagrody!  

Przygotowaliśmy dla Was całą pulę nagród (za ponad 10 tyś zł) – zarówno dla mistrzów poszczególnych tras, jak i dla zdobywcy Nagrody Głównej całego sezonu. Więcej szczegółów jest na stronie głównej bieszczadzkich gier terenowych. Zobacz NAGRODY

Przed Tobą kolejny pełen bieszczadzkiego klimatu punkt na mapie naszej gry terenowej. Witaj w Schronisku Aniołów – miejscu wyjątkowym, które już samą nazwą obiecuje wędrowcom prawdziwie niebiański odpoczynek i ucieczkę od codziennego zgiełku. To klimatyczna i przytulna oaza, która idealnie wpisuje się w ducha bieszczadzkiej turystyki. Wnętrze Schroniska Aniołów urzeka domowym ciepłem, życzliwością, jaką otaczany jest każdy gość oraz niesamowitym wystrojem, w którym znajdziesz mnóstwo klimatycznych dodatków i detali tworzących unikalną, przytulną atmosferę. To doskonałe miejsce, aby po zejściu ze szlaku usiąść, ogrzać się, pogawędzić z innymi pasjonatami gór i poczuć autentyczną, bieszczadzką gościnność.

Tutejsza kuchnia dba o to, by nikt nie odszedł stąd głodny, a karta kryje w sobie świetne kulinarne rozwiązanie. Znajdziesz tutaj dwa menu. Pierwsze z nich to menu stałe, które zawsze czeka na Ciebie w tradycyjnej karcie i zawiera sprawdzone, uwielbiane pozycje. Drugie to z kolei zmienne menu na dania dnia, które za każdym razem jest  wypisywane na tablicach kredowych. Dzięki temu podczas swoich bieszczadzkich wędrówek możesz w różne dni próbować zupełnie innych, świeżych propozycji i kulinarnych niespodzianek!

Schronisko słynie z wyjątkowego naleśnika. Jest on już wręcz flagową potrawą Bieszczad, kultową wśród rzeszy turystów. Mowa oczywiście o naleśniku gigancie! Jest serwowany na ogromnym talerzu, puszysty i bogato wypełniony pysznymi dodatkami (m.in. właśnie jagodami opisywanymi powyżej), stanowi nie lada wyzwanie kulinarne, ale przede wszystkim jest genialnym, potężnym zastrzykiem energii po wymagającej wędrówce na połoniny.

Poza niesamowitą atmosferą i pysznym jedzeniem mamy dla Ciebie wiadomość, która z pewnością zmotywuje Cię do dalszej rywalizacji w naszej grze. Od właściciela Schroniska Aniołów czeka fantastyczna nagroda dla laureata! Jest to voucher o wartości 200 zł, który zwycięzca będzie mógł zrealizować wedle własnego uznania – albo na pyszności w Schronisku Aniołów w Wetlinie, albo podczas wizyty nad bieszczadzkim morzem, w pełnej klimatu  Oberży Zakapior w Polańczyku, która serwuje m.in. dania oparte na starych, lokalnych przepisach Łemków i Bojków. Nagrody